Wielochorobowość i przyjmowanie wielu leków a szczepienia
Współwystępowanie co najmniej dwóch chorób przewlekłych u jednej osoby to częste wyzwanie. Z międzynarodowego badania PaRIS (OECD) wynika, że 82% osób w wieku co najmniej 45 lat korzystających z podstawowej opieki zdrowotnej ma przynajmniej jedną chorobę przewlekłą, a 54% – co najmniej dwie. W Polsce, według badania PolSenior2, wielochorobowość dotyczy około 70% osób w wieku 60–64 lat i aż 90 % osób 90-letnich, przy czym mediana liczby chorób wynosi trzy. Ponad połowa osób po 60. roku życia przyjmuje co najmniej pięć leków dziennie, a 12% – co najmniej 10.
Wbrew powszechnym obawom obciążenie chorobami i stosowanie licznych leków nie wyklucza możliwości zaszczepienia się.
„Im więcej pacjent ma chorób przewlekłych i im gorszy jest jego ogólny stan zdrowia, tym większa jest jego podatność na infekcje. Wiele osób myśli jednak, że skoro ma tak dużo chorób i przyjmuje kilkanaście leków, to jest zbyt chory, żeby się zaszczepić. Jest dokładnie odwrotnie. Im więcej chorób współistniejących, tym większa potrzeba szczepień, ponieważ odporność takiego pacjenta jest słabsza” – mówi agencji Newseria prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak, diabetolog i internista, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym.
Jak infekcje wpływają na przebieg cukrzycy i ryzyko półpaśca
Każde zakażenie wiąże się ze stanem zapalnym, gorączką oraz stresem, co bezpośrednio podnosi poziom glukozy we krwi i utrudnia kontrolę cukrzycy, a w wielu przypadkach prowadzi do konieczności pobytu w szpitalu.
„U pacjentów z chorobami przewlekłymi, w tym z cukrzycą, infekcje mogą mieć cięższy przebieg. Szczepienia nie zawsze całkowicie zapobiegają zakażeniu, ale jeśli do niego dojdzie, mogą złagodzić przebieg choroby” – dodaje Monika Kaczmarek, prezes Zarządu Głównego Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków.
Bolesnym powikłaniem może być również półpasiec, którego objawem jest przewlekły ból nerwowy utrzymujący się miesiącami.
„Każda infekcja może zaburzyć stan równowagi, który udało się osiągnąć u pacjenta z chorobą przewlekłą. Dobrze widać to w przypadku cukrzycy. Gorączka, ból i stres związane z zakażeniem powodują wzrost poziomu glukozy i utrudniają kontrolę choroby. W ostrym okresie choroby część pacjentów z cukrzycą wymaga hospitalizacji. Bardzo dotkliwy może być półpasiec, ponieważ towarzyszący mu ból nerwowy niekiedy utrzymuje się przez kilka miesięcy. Jedyną skuteczną profilaktyką są szczepienia. W przypadku półpaśca mamy obserwacje 11-letnie. Wynika z nich, że 90% pacjentów zaszczepionych na półpaśca nie rozwija choroby przez 11 lat, więc jest to bardzo duża skuteczność” – wyjaśnia prof. Leszek Czupryniak.
Zagrożenie hospitalizacją przy chorobach serca i płuc
Z badania opublikowanego w 2026 roku w czasopiśmie „Age and Ageing” wynika, że u osób starszych wielochorobowość zwiększa ryzyko hospitalizacji z powodu zakażeń dolnych dróg oddechowych oraz ponownego przyjęcia do szpitala z dowolnej przyczyny w ciągu 30 dni. Szczególnie wysokie ryzyko wiąże się ze współwystępowaniem chorób kardiometabolicznych, w tym niewydolności serca i cukrzycy.
U pacjentów z chorobami układu oddechowego dodatkowym problemem jest osłabienie odporności miejscowej w drogach oddechowych.
„Chorzy na przewlekłe choroby układu oddechowego są zdecydowanie bardziej narażeni na cięższy przebieg infekcji, które u osób zdrowych mogą mieć łagodny charakter. U pacjentów, u których stan zapalny obejmuje już górne lub dolne drogi oddechowe, odporność miejscowa jest osłabiona. Z tego powodu infekcje przebiegają ciężej i częściej prowadzą do niekorzystnych konsekwencji” – mówi dr hab. n. med. Aleksandra Kucharczyk z Kliniki Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii, Alergologii, Immunologii Klinicznej i Chorób Rzadkich Wojskowego Instytutu Medycznego.
Infekcje dróg oddechowych wywołują nasilenie duszności, kaszlu i ograniczenie przepływu powietrza w przebiegu astmy oraz POChP. Przegląd badań ECDC z 2026 roku potwierdza związek między przewlekłymi chorobami płuc, zwłaszcza POChP, a ryzykiem ciężkiego przebiegu zakażenia RSV u dorosłych.
„Szczepienia są ważnym elementem prawidłowego postępowania u pacjentów z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, przede wszystkim z astmą i POChP. Uwzględniają je zarówno wytyczne GINA dotyczące leczenia astmy, jak i zalecenia GOLD odnoszące się do POChP. Lekarze powinni o nich pamiętać i zalecać je pacjentom” – podkreśla dr hab. Aleksandra Kucharczyk.
Jak zaplanować szczepienia podczas wizyty u lekarza
Kalendarz Szczepień Dorosłych zawiera zalecenia dostosowane do wieku, przyjmowanych leków oraz obecności konkretnych schorzeń, takich jak cukrzyca, przewlekłe choroby serca, płuc, nerek i wątroby czy zaburzenia odporności. Kwalifikacja opiera się na ocenie całego stanu zdrowia pacjenta.
Każda wizyta lekarska stanowi dobrą okazję do przeanalizowania historii szczepień i omówienia profilaktyki.
„Pacjenci obciążeni chorobami przewlekłymi to grupa, którą w szczególny sposób obejmujemy opieką. Częściej trafiają do szpitala i zgłaszają się do lekarza z powodu zaostrzenia choroby. Dlatego tak ważne jest sprawdzanie ich statusu szczepień, choć podczas wizyty nie zawsze wystarcza na to czasu. Pomocne byłyby automatyczne przypomnienia, dzisiaj sztuczna inteligencja może podpowiadać lekarzowi, którego pacjenta należy zakwalifikować do szczepienia. Każda wizyta, również rutynowa, może być jednak dobrą okazją, żeby poruszyć temat profilaktyki, w tym szczepień” – mówi dr n. med. Justyna Tymińska z Wydziału Medycznego Uczelni Łazarskiego, członkini zarządu Oddziału Mazowieckiego Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej.
Źródło: https://biznes.newseria.pl/news/infekcje-moga-zaostrzac,p361997913.