Przyczyny
MFS jest spowodowany mutacją w genie FBN1, który daje instrukcję organizmowi, jak wytwarzać białko fibrylinę-1. Mutacja w tym genie skutkuje niedoborem lub nieprawidłową strukturą fibryliny-1. Mutacja ta powoduje również wzrost białka zwanego transformującym czynnikiem wzrostu beta (TGF-β). Wzrost TGF-β powoduje problemy w tkance łącznej w całym organizmie, co z kolei wywołuje objawy kliniczne związane z MFS i z powiązanymi z nim schorzeniami.
Choroba dziedziczona jest w sposób autosomalny dominujący, co oznacza, że do wystąpienia objawów choroby wystarczy odziedziczenie od jednego z rodziców nieprawidłowej kopii genu. Jeśli rodzic jest chory, to jest 50% szansy na to, że jego dziecko również będzie chore.
MFS może również wystąpić w wyniku spontanicznej mutacji. W takim przypadku rodzice nie są nosicielami choroby, a objawy dotyczą jedynie dziecka, które jest pierwszą osobą chorującą w rodzinie.
Objawy i przebieg kliniczny
MFS może być obserwowany wkrótce po urodzeniu. Dzieci z MFS są smuklejsze w porównaniu do innych i charakteryzują się mniejszym napięciem mięśniowym. Osoby dorosłe z MFS zazwyczaj są wysokie i szczupłe, z niezwykle długimi ramionami, nogami, palcami u rąk i nóg. Dodatkowo objawy MFS mogą obejmować:
- wysoką i smukłą budowę ciała,
- nieproporcjonalnie długie ręce, nogi i palce,
- mostek wystający na zewnątrz lub opadający do wewnątrz, zniekształcenia w obrębie klatki piersiowej, określane jako kurza bądź szewska klatka piersiowa,
- wady zgryzu, małą żuchwę, wady wymowy, wysokie, łukowate podniebienie,
- zwiększoną ruchomość stawów,
- rozstępy skórne,
- szmery w sercu,
- ekstremalną krótkowzroczność,
- zaburzenia dotyczące siatkówki i soczewki oka,
- skoliozę,
- bóle stawów,
- płaskostopie,
- wady zastawek serca,
- omdlenia,
- skłonność do przepuklin, zwyrodnień stawów, tętniaków aorty.
Przebieg kliniczny MFS jest heterogenny. Objawy choroby mogą się znacznie różnić, nawet u członków tej samej rodziny, ponieważ zaburzenie to może wpływać na wiele różnych narządów. Niektóre osoby doświadczają jedynie łagodnych skutków, ale u innych rozwijają się zagrażające życiu powikłania. Uszkodzenia narządów spowodowane przez MFS mogą być łagodne lub poważne. W przypadku uszkodzenia aorty, czyli dużego naczynia krwionośnego, które przenosi krew z serca do reszty ciała, mówimy o stanie zagrożenia życia.
Osoby z MFS rodzą się z nim, ale cechy choroby nie zawsze występują od razu. Niektóre osoby mają wiele cech MFS po urodzeniu lub jako małe dzieci, w tym poważne schorzenia, takie jak powiększenie aorty. Inni mają mniej cech, gdy są młodzi i nie rozwijają powiększenia aorty lub innych objawów MFS, dopóki nie osiągną dorosłości. Niektóre cechy MFS takie jak te wpływające na serce i naczynia krwionośne, kości lub stawy mogą z czasem ulec progresji.
Dlatego bardzo ważne jest, aby chorzy z MFS i pokrewnymi schorzeniami otrzymali dokładną, wczesną diagnozę i leczenie. Bez tego mogą być narażeni na potencjalnie zagrażające życiu powikłania.
Im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym lepsze mogą być jego wyniki. Znajomość objawów MFS może uratować życie. Aby więc rozpoznać zespół Marfana, konieczne jest wykonanie badań genetycznych. Jako że jest to choroba dziedziczna, bardzo ważny jest również wywiad rodzinny.
Leczenie
Ze względu na to, że przyczyną MFS są zmiany w obrębie materiału genetycznego, niemożliwe jest całkowite wyleczenie przyczyny choroby. Istnieje jednak wiele sposobów na złagodzenie objawów dolegliwości i zmniejszenie powikłań, co poprawia komfort życia chorego. Pacjenci z MFS powinni być objęci wielospecjalistyczną opieką lekarską, w zależności od rodzaju objawów, które u nich występują. Bardzo ważna jest również u nich rehabilitacja.
Niezbędne jest regularne monitorowanie choroby w celu sprawdzenia postępu uszkodzeń narządowych. Leczenie zwykle obejmuje leki utrzymujące niskie ciśnienie krwi w celu zmniejszenia obciążenia aorty. Wiele osób z MFS ostatecznie wymaga operacji prewencyjnej aorty.
Chociaż życie z MFS wymaga wielu wizyt lekarskich, regularnego monitorowania, to pacjenci z MFS mogą prowadzić długie i produktywne życie.
Na podstawie:
- R. Śmigiel i in., Genetycznie uwarunkowane zaburzenia rozwoju u dzieci, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2021,
- L.B. Jorde i in., Genetyka medyczna, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2012.